Để vốn Việt chảy về

Nguồn "chất xám" lớn mạnh

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Nguyễn Thanh Sơn, hiện nay cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có gần 4 triệu người đang sinh sống, lao động và học tập tại 101 nước và vùng lãnh thổ, trong đó khoảng 400.000 người có trình độ đại học trở lên. Trong đó, nhiều nhất là ở Mỹ với gần 1,5 triệu người, kế đến là các quốc gia khác như Pháp, Australia, Nga và một số cộng đồng mới hình thành từ 10 - 15 năm qua như Hàn Quốc, Đài Loan, Malaysia.

Ước tính của Bộ Ngoại giao cũng cho biết, hiện có khoảng 300.000 chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có nhiều người nắm giữ những vị trí quan trọng trong các viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện, công ty kinh doanh của các nước và các tổ chức quốc tế. Nhiều trí thức Việt kiều đã bắc nhịp cầu giúp đất nước tiếp thu công nghệ tiên tiến, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, chủ động tham gia vào quá trình toàn cầu hóa.

Bên cạnh đó, lực lượng doanh nhân Việt kiều đã tăng trưởng cả về số lượng và tiềm lực, có nhiều ảnh hưởng tích cực đến quan hệ nhiều mặt của Việt Nam với nước sở tại và quốc tế.

Nguồn vốn dồi dào

Ông Trần Xuân Huy - Tổng giám đốc Ngân hàng Sacombank cho biết, doanh số chi trả kiều hối qua Sacombank trong năm 2009 là 850 triệu USD dù đây là năm nền kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn. Còn ông Dương Văn Thành - Chủ tịch Hội doanh nhân Việt Nam tại Canada cho rằng: “Tiềm năng đầu tư của người Việt ở nước ngoài là rất lớn, bởi hiện số người Việt ở nước ngoài sở hữu từ 500.000 - 1 triệu USD rất nhiều và hầu hết có mong muốn về nước đầu tư, làm ăn và sinh sống”.

Năm 2009, có khoảng 3.000 doanh nhân kiều bào về nước đầu tư với tổng vốn đăng ký gần 2 tỷ USD, trong đó khoảng 60% dự án hoạt động có hiệu quả. Riêng tại TPHCM, tính đến cuối năm 2009, có 2.795 doanh nhân và 122 dự án của kiều bào thành lập hoặc góp vốn với tổng số vốn đăng ký là 11.155 tỷ đồng. Ngoài ra, Khu công nghệ cao TPHCM cũng cấp phép 10 dự án đầu tư của kiều bào với tổng vốn hơn 157 triệu USD. Các dự án đầu tư của kiều bào tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, du lịch, thủ công mây tre, chế biến nông sản, thực phẩm xuất khẩu... Những cái tên như Nhà may “ông Tài” của doanh nhân Phạm Nam (kiều bào Anh); Xưởng làm chăn gối, đồ trang trí nội thất Hoài Bắc (kiều bào Canada) ở Hải Dương; Công ty giày da Thiên Vinh ở Hải Phòng... đã trở nên quen thuộc. Bên cạnh đó, doanh nhân kiều bào cũng tham gia vào các lĩnh vực thiết bị kỹ thuật, thiết bị xây dựng, công nghệ cao như viễn thông, thông tin như: Công ty TMA (xuất khẩu phần mềm) của nhóm kiều bào Canada - Mỹ; Công ty cửa sổ chống ồn EBM Window, Công ty Pacific Ink làm mực in offset; Công ty Perfect cung cấp sản phẩm dụng cụ thể thao...

Với quyết định tăng vốn điều lệ từ 300 triệu USD lên 4,1 tỷ USD đầu năm 2009, dự án khu giải trí đa năng Saigon Atlantic do Tập đoàn Winvest LLC của Hoa Kỳ đầu tư đã trở thành dự án có quy mô tăng vốn lớn nhất. Bên cạnh đó, dự án khu du lịch của Công ty Good Choice với tổng vốn đăng ký 1,3 tỷ USD được cấp giấy chứng nhận đầu tư vào năm 2008 là một trong số 71 dự án có sự tham gia góp vốn của người Việt Nam ở nước ngoài tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với tổng số vốn hơn 9,5 tỷ USD.

Ngoài các dự án hàng tỷ đô la nổi đình đám được các nhà đầu tư Việt kiều thực hiện ở Việt Nam trong năm 2009 như Bãi biển Rồng tại Quảng Nam (4,15 tỷ USD), dự án Thành phố Sáng tạo tại Phú Yên (1,68 tỷ USD giai đoạn 1), không thể không nhắc tới các dự án đã và đang được thực hiện thành công như Tòa tháp Vincom, dự án Làng Việt kiều châu Âu (Hà Nội), Dự án Khu du lịch và giải trí Vinpearl Land (Đảo Hòn Tre - Nha Trang), Tổ hợp Thương mại vật liệu xây dựng và thiết bị nội thất Melinh Plaza (Vĩnh Phúc cũ), nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng EBM (Đồng Nai)...

Chưa kể tới số vốn đầu tư của các nhà đầu tư Việt kiều ẩn trong số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam được công bố hàng năm hoặc nằm tại dòng vốn đầu tư trong nước theo đường đi của các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy không thể đưa ra được con số đầy đủ về nguồn vốn này, song tiềm năng về một nguồn vốn ổn định và dồi dào là không thể phủ nhận.

Mong chờ chính sách ổn đinh

Theo ông Phạm Thiếu Hoa - Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài, có khoảng 60 - 70% nguồn vốn kiều hối dự định đổ vào thị trường bất động sản.

Tuy nhiên, đến lúc này, các nhà đầu tư Việt kiều vẫn tỏ ra băn khoăn và e ngại bởi mấu chốt là ở những quy định về quy hoạch, đền bù giải phóng mặt bằng, khung giá đất... thay đổi liên tục. Thậm chí, một số tỉnh, thành phố chưa có quy hoạch đô thị tổng thể nên việc xác định vị trí, địa điểm và dự toán tổng vốn đầu tư dành cho đền bù, giải phóng mặt bằng khó khăn. Một số doanh nhân Việt kiều còn nhận xét những khúc mắc trong thủ tục đầu tư hiện nay là không hề nhỏ, cho dù sự thống nhất quy định pháp luật về đầu tư đã tạo nên sân chung cho các nhà đầu tư. Đơn cử như việc bắt buộc phải giải thích tên bằng tiếng Việt là rất khó cho doanh nghiệp khi giao dịch với nước ngoài, nhất là khi chủ doanh nghiệp cần có những giao dịch với doanh nghiệp ở các nước mà họ đang sinh sống. Trước những băn khoăn của các kiều bào, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông khẳng định, bên cạnh các chính sách mới áp dụng chung cho cá nhân người Việt Nam ở nước ngoài, những nhà đầu tư kiều bào có dự án đầu tư tại Việt Nam còn được hưởng các ưu đãi về thuế, vay vốn, đất đai... Ông Đông cho biết, khi đầu tư về Việt Nam các nhà đầu tư là kiều bào sẽ được hưởng các mức thuế suất ưu đãi, miễn - giảm thuế, tùy theo địa bàn và lĩnh vực hoạt động. Ngoài ra, bên cạnh các khoản vay của các ngân hàng thương mại, doanh nghiệp của nhà đầu tư kiều bào còn có thể vay vốn tại Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam.